Wat zijn PROs en PROMs

Patient-Reported Outcomes (PROs) zijn uitkomsten van zorg die betrekking hebben op de gezondheid van de patiënt en die de patiënt zelf rapporteert zonder tussenkomst van een zorgverlener. Voorbeelden van PROs zijn pijn, vermoeidheid, beperkingen in dagelijks functioneren, angst, depressie, kwaliteit van leven. Het betreft allen wezenlijke concepten/waarden voor de zorgbeleving van de patiënt die niet ‘objectief’ waarneembaar zijn en daarom alleen gemeten kunnen worden door het aan de patiënt te vragen.

Patient-reported outcome measures (PROMs) zijn de vragenlijsten die gebruikt worden om PROs te meten. PROMs kunnen generiek of specifiek van aard zijn. Generieke vragenlijsten richten zich vaak op de ervaren gezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven, los van de onderliggende aandoening, zoals de Short Form (SF-36) of de EuroQuol (EQ-5D). Specifieke vragenlijsten richten zich bijvoorbeeld op een bepaalde ziekte, aandoening, lokalisatie, of richten zich op een specifieke interventie. Voorbeelden daarvan zijn de Quebec Low Back Pain Disability Scale (QBPDS) bij rugklachten, de Neck Disability Index (NDI) bij nekklachten, of de Parkinson Disability Questionnaire (PDQ) voor patiënten met Parkinson.

PROMs worden steeds vaker gebruikt en voor steeds meer doelen. Ten eerste worden PROMs in wetenschappelijk onderzoek ingezet om effecten van interventies vanuit het perspectief van patiënten in kaart te brengen; veel PROMs zijn oorspronkelijk voor die doelstelling ontwikkeld. Ten tweede worden PROMs in de directe zorgpraktijk gebruikt om meer inzicht te krijgen in het dagelijks functioneren en de kwaliteit van leven van patiënten. Ze kunnen ondersteunen bij het stellen van een diagnose, het evalueren van een behandeling, of om de communicatie te verbeteren. Ten derde, en meer recent, worden PROMs ingezet op geaggregeerd niveau om kwaliteit van zorg te meten en te bevorderen. Hiermee kan ook de kwaliteit van zorg tussen organisaties vergeleken worden. Zorgverzekeraars willen deze informatie gebruiken om de zorginkoop hier op af te stemmen.

PROMs en Waardegedreven zorg

Binnen het gedachtegoed van waardegedreven zorg worden patiënt gedreven uitkomsten gerelateerd aan zorgprocessen en bijbehorende werkelijke kosten. Dit principe van Value Based Health Care is geïntroduceerd door prof. Michael Porter aan de Harvard Universiteit. Waarde van zorg bestaat uit verschillende bestanddelen: uitkomsten van zorg (effectiviteit, veiligheid en patiëntgerichtheid), kosten (de integrale kosten van een zorgketen) en gepastheid van zorg.

Value based healthcare wordt door Michael Porter omschreven als uitkomsten van zorg die belangrijk zijn voor patiënten in relatie tot de kosten van die zorg. De waarde gaat omhoog als de uitkomsten beter worden en/of de kosten lager. Gepastheid van zorg is een derde variabele die de waarde beïnvloedt. Onder gepastheid verstaan we de mate waarin de zorg voor een patiënt ook daadwerkelijk geïndiceerd is.

Ziektespecifieke zorgpaden en teams worden in de methode gezien als het fundament waarop kwaliteit van zorg voor de patiënt zichtbaar kan worden gemaakt en cyclisch verbeterd. In waardegedreven zorg worden zorguitkomsten, kosten en de gepastheid van de zorg als resultaat van een hele keten aan elkaar gerelateerd. PROMs zijn bij uitstek geschikt om de voor patiënten belangrijke zorguitkomsten in kaart te brengen.

Waardegedreven zorg
Bron: Michael Porter

Doorontwikkeling van waardegedreven zorg

Hoewel het concept van value based healthcare breed wordt omarmd is er nog weinig empirisch onderzoek naar gedaan. In een recente publicatie waarschuwen Fredriksson en collega’s voor het gevaar van value based healthcare als management trend met beperkte houdbaarheid. Walshe beschrijft zo’n trend als pseudo-innovatie: het opeenvolgend (incompleet en oppervlakkig) invoeren van management concepten zoals lean, six sigma, total quality management etc. Voordat de ene strategie goed is ingevoerd gaat men vaak over op een volgend (vergelijkbaar) concept. Er is behoefte aan goede begripsvorming, toetsing en verdere verdieping, en doorontwikkeling van het concept value based healthcare. In onderstaand ‘werkmodel’ laten we zien hoe waardegedreven zorg een verbinding kan vormen tussen excellente kwaliteit in persoonsgerichte zorg en doelmatigheid op organisatieniveau door kwaliteit en kosten aan elkaar te verbinden.

‘Value-based healthcare’ voor onze patiënten
© IQ healthcare